cập nhật thông tin liên tục--đang nạp tư liệu

Thứ Ba, ngày 23 tháng 9 năm 2014

Tiến sĩ Nguyễn Quang A: Trí thức thật sự không bao giờ làm nô lệ(PT)

Tiến sĩ Nguyễn Quang A: Trí thức thật sự không bao giờ làm nô lệ

Tạp  chí Phía Trước: Tiến sĩ Nguyễn Quang A, đại diện của Diễn đàn Xã hội Dân sự, là một trong những trí thức đi đầu cho phong trào dân chủ trong nước hiện nay. Ông không phải chỉ là một trí thức bàn giấy, ông là một trí thức dấn thân. Phía Trước đã có buổi phỏng vấn Tiến sĩ Nguyễn Quang A về chủ đề: “Vai trò của trí thức – văn nghệ sĩ với xã hội”

e1b3089a34d0d6cd8fde440f691075bb 

Phía Trước: Trong những năm gần đây, tiếng nói của các trí thức trong tiến trình đổi mới đất nước trở nên rất mạnh mẽ. Bản thân ông cũng là một trí thức cấp tiến trong công cuộc ấy, mong ông có thể giúp cho các độc giả của Phía Trước biết được những gì các trí thức cấp tiến đã làm trong thời gian vừa qua để thúc đẩy quá trình dân chủ hóa ở Việt Nam?
T.S Nguyễn Quang A: Giới trí thức Việt Nam đã có một số đóng góp tích cực vào việc phản biện chính sách và các dự án lớn mà điển hình là dự án Bauxite Tây Nguyên (BTN) và dự án đường sắt cao tốc (ĐSCT).
BTN là một dự án lớn (thực ra là để cho Trung Quốc vào đầu tư). Một tổ chức NGO đã dàn xếp cho nhà văn Nguyên Ngọc và cựu đại sứ Nguyễn Trung đi thực địa tìm hiểu (2 lần, mỗi lần vài tuần lễ) trên cơ sở những nghiên cứu của các nhà khoa học độc lập, gồm các anh Nguyên Ngọc và Nguyễn Trung, đã thúc đẩy nhiều cuộc tiếp xúc với các chính quyền địa phương, vạch rõ cho họ những nguy hại của dự án, đã cùng các nhà khoa học tổ chức nhiều hội thảo phản biện và có một báo cáo dài gửi cho các cơ quan hữu trách. Tuy nhiên, có vẻ như dự án vẫn tiếp tục, cho nên các trí thức đã vận động báo chí vào cuộc và tiếng nói phản đối ngày càng lên cao. Nhiều kiến nghị của tri thức đã được công bố và gửi cho các cơ quan hữu trách. Từ đó trang Bauxite Việt Nam ra đời và  đến nay vẫn hoạt động tích cực
Dưới sức ép của tri thức, của dư luận, Nhà nước đã phải hạn chế dự án (lẽ ra là cả chục nhà máy với sự đầu tư của Trung Quốc trên quy mô rất lớn) ở mức thí điểm ở 2 nhà máy Tân Rai và Nhân Cơ (và nhà đầu tư là TKV). Có thể thấy sự phản đối này đã có kết quả không nhỏ, tuy không dừng được toàn bộ. Tất cả các ý kiến phản biện đến nay đều tỏ ra đúng và là một khích lệ lớn cho việc lên tiếng của giới trí thức.
ĐSCT là một dự án khổng lồ với tổng vốn đầu tư dự tính khoảng 60 tỷ USD. Giới trí thức cũng đã lên tiếng mạnh mẽ phản bác bằng ý kiến, hội thảo, kiến nghị và huy động báo giới vào cuộc. Tuy người ta nói đến công nghệ TGV của Pháp và Shinkansen Nhật Bản nhưng họ đã đưa nhiều đại biểu quốc hội và lãnh đạo địa phương đi thăm tàu cao tốc Trung Quốc. Và rất có thể nếu dự án được thông qua thì sẽ là tàu và bằng tiền vay Trung Quốc.
Sự lên tiếng đã mạnh mẽ đến mức Quốc hội đã quyết định không thông qua dự án.
Còn có thể nhắc đến nhiều dự án mà tiếng nói của giới trí thức đã mang lại kết  quả (như dừng dự án thủy điện xâm hại đến rừng quốc gia Cát Tiên, vân vân).
Giới trí thức cũng có vai trò tích cực đến quá trình dân chủ hóa mà điển hình là Kiến nghị 72 về sửa đổi hiến pháp đã dấy lên một phong trào tìm hiểu, học tập về hiến pháp chưa từng có trong lịch sử Việt Nam (và đấy mới là mục đích chính của KN72 chứ không phải là để thay câu đổi chữ trong hiến pháp; tất nhiên nếu có sự thay đổi thì càng tốt, nhưng đó không phải là 3 hay 4 mục tiêu đầu tiên của KN72).
Trước KN72 giới trí thức đã đưa ra nhiều kiến nghị khác về nhân quyền nhưng nổi bật hơn trong số đó là kiến nghị thực thi quyền dân sự và chính trị vào tháng 9-2013 đi kèm với sự ra đời của Diễn đàn Xã hội Dân sự (CSF).
Mục tiêu của CSF là thúc đẩy sự phát triển của XHDS ở Việt Nam; góp phần vào sự chuyển đổi ôn hòa từ chế độ độc tài toàn trị hiện nay sang chế độ dân chủ (với hệ thống đa đảng, bầu cử tự do và nền pháp trị thực sự), bằng phương pháp bất bạo động; hoạt động theo phương châm của 4 khẩu hiệu với 16 chữ vàng thật:
1) Thực thi dân quyền
2) Nâng cao dân trí
3) Chấn hưng dân khí
4) Cải thiện dân sinh
Đây là những khẩu hiệu  dựa hoàn toàn (3 khẩu hiệu sau) vào tư tưởng của cụ Phan Châu Trinh cách đây 1 thế kỷ (có cải biến cho phù hợp với hiện nay). CSF tôn xưng cụ Phan Châu Trinh là cha đẻ tư tưởng của mình và bổ sung thêm ý tưởng hiện đại về nhân quyền. Người dân có các quyền tự nhiên, bẩm sinh của mình mà đã được Tuyên Ngôn Nhân quyền long trọng ghi nhận, thậm chí cũng được Hiến pháp hiện hành ghi nhận. Biết được quyền của mình người dân cứ thế thực hiện, cứ như chúng ta ở trong một nước thực sự tự do dân chủ, và không cầu xin bất cứ ai (kể cả Nhà nước) ban cho, không cần bất cứ sự cho phép của bất cứ ai. Việc hạn chế một quyền nào đó chỉ để nhằm bảo vệ quyền của những người khác, và phải được quy định tường minh trong luật (chứ không phải quy định pháp luật). Nhà nước phải có NGHĨA VỤ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người dân thực thi quyền của mình. Hiểu như vậy dẫu chưa có luật người dân vẫn cứ thực thi các quyền của mình (từ quyền tự do ngôn luận, hội họp, lập hội, lập đảng, biểu tình, vân vân) mà không đợi sự cho phép của bất kể ai (nhà nước có thể yêu cầu đăng ký nhưng nếu thủ tục đăng ký ngăn cản việc thực thi các quyền đó thì LÀ LỖI CỦA NHÀ NƯỚC, chứ không phải lỗi của người dân.
Thực hiện 4 khẩu hiệu trên, nhất là khẩu hiệu thứ nhất vận động mọi người dân tìm hiểu để biết quyền của mình và thực thi các quyền đó ngay lập tức, cũng góp phần nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, là công việc lâu dài, bền bỉ. Và theo tôi số phận của chúng ta do chính chúng ta quyết định, việc thực hiện 4 khẩu hiệu trên là hết sức thiết thực cho cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta cũng như vận mệnh của cả dân tộc.

Freedom_Through_The_Mind_fin__by_Edy_ONE 

Phía Trước: Nhiều người cho rằng trí thức không nên dính dáng đến chính trị, ông nghĩ sao về quan điểm này? 
T.S Nguyễn Quang A: Nếu hiểu chính trị theo nghĩa rộng là mọi hoạt động liên quan đến các quyết định tập thể, thì không ai không thể dính đến chính trị, và dính đến chính trị là rất tốt, là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người dân. Và tôi rất tích cực tham gia chính trị theo nghĩa rộng đó.
Còn hiểu theo nghĩa hẹp về chính trị: tham gia đảng phái chính trị với mục đích nắm quyền lực thì lại khác. Tôi cũng không muốn dính đến cái chính trị theo nghĩa hẹp này. Quyền lựa chọn là của mỗi người và chúng ta nên tôn trọng lựa chọn của họ. Và việc tham gia vào chính trị theo nghĩa hẹp này cũng rất cần thiết cho xã hội, thiếu nó xã hội không thể phát triển.
Vấn đề ở đây là hiểu thế nào là chính trị mà thôi. Tôi ủng hộ và tôn trọng sự tham gia, sự dính líu đến chính trị của tất cả mọi người dù hiểu theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp.
Phía Trước: Tôi thấy rằng trí thức luôn ở vị thế rất khó có được sự ủng hộ của số đông, sở dĩ bởi bản tính ôn hòa và thích những hành động ôn hòa. Điều này khiến cho nhiều bên đánh giá là kém dấn thân. Xin ông cho biết ý kiến của ông?
T.S Nguyễn Quang A: Hoàn toàn ngược lại. Nếu trung thực, thẳng thắn, chân thành và biết cách, trí thức hoàn toàn có thể có sự ủng hộ của số đông. Chính bản tính ôn hòa và thích hành động ôn hòa là thế mạnh vô song của trí thức. Sự dấn thân đích thực hoàn toàn chẳng liên quan gì đến đặc tính đó cả.
Phía Trước: Trong rất nhiều bài viết và nhiều lần nói chuyện, ông đều nhắc đến những thay đổi rất nhỏ, nhưng lại mang ý nghĩa lớn lao. Đó có phải là hiệu ứng Domino? Và liệu đó có phải là những hoạt động mà ông và đồng sự đang thực hiện?
T.S Nguyễn Quang A: Không phải tất cả những thay đổi rất nhỏ đều có ý nghĩa lớn, nhưng tôi ủng hộ tất cả những thay đổi nhỏ nhất theo hướng cải thiện cuộc sống của người dân, nếu theo hướng cải thiện thì những thay đổi nhỏ dễ thực hiện hơn, khả thi hơn, sát sườn hơn, thực tế hơn và người dân cảm thấy luôn và như thế nó khuyến khích những việc như vậy. Nhiều thay đổi nhỏ sẽ tạo ra thay đổi lớn.
Tất nhiên phải tận dụng mọi cơ hội để có những thay đổi lớn theo hướng cải thiện và ngăn những thay đổi lớn theo hướng ngược lại.
Xã hội là một hệ thống rất phức tạp và những thay đổi (nhất là thay đổi chính trị) luôn rất khó lường. Chúng ta có thể dự đoán xu hướng dài hạn khá dễ, song trong ngắn hạn, hầu hết những dự đoán đều rất khó. Và những biến đổi có ý nghĩa to lớn không thể xảy ra nếu không có vô vàn những thay đổi nhỏ xảy ra trước đó, rồi đột ngột nó “lật” trạng thái (mà người ta hay gọi là “cách mạng” nhưng tôi ghét từ này). Người ta đã nghiên cứu rất nhiều và khá kỹ hiện tượng “lật” trạng thái như vậy trong các hệ thống phức tạp dưới các thuật ngữ như tipping phenomenon (hiện tượng lật).
Hiểu là hiệu ứng domino như bạn nói cũng có phần đúng, song tôi không thích dùng từ đó, tôi ưa tipping hơn, giống như cái cân nhạy ở trạng thái cân bằng chỉ cần cho thêm một chút vào một bên là nó lật nghiêng sang bên đó.
Hiện tượng tipping rất quan trọng trong bất kỳ hệ thống phức tạp nào và vô cùng quan trọng trong những thay đổi xã hội và chính trị. Cho nên tôi khuyên các bạn hãy tìm hiểu kỹ nó. Hãy kiên trì làm những việc nho nhỏ và nó có thể mang lại những ý nghĩa hết sức lớn (vì không có chúng thì không thể có sự thay đổi lớn có ý nghĩa và thiếu chúng thì sự thay đổi lớn chưa chắc đã bền vững).
1206_573136002709416_86696975_nPhía Trước: Những cản trở từ chính quyền Việt Nam hiện nay cho thấy rằng họ không những không chấp nhận những cuộc chuyển đổi lớn, mà ngay cả những chuyển dịch từ từ như các hoạt động xã hội dân sự cũng bị đặt vào nguy cơ cần phải đối phó. Theo ông nguyên nhân do đâu? Có phải chỉ vì họ không muốn thay đổi? Hay còn vì một mâu thuẫn bấy lâu nay giữa chính quyền và giới trí thức?
T.S Nguyễn Quang A: Thực ra ở Việt Nam trong một phần tư thế kỷ qua đã có những thay đổi rất lớn. Chính quyền nào cũng muốn giữ quyền cai trị của mình, họ chỉ buộc phải từ bỏ khi bị sức ép (do luật định trong các nước dân chủ khi thua trong bầu cử, do cạnh tranh, do sức ép của nhân dân và quốc tế). Tôi không thấy vấn đề và giải pháp ở phía chính quyền, hoàn toàn ngược lại nó ở phía chúng ta: nhân dân.
Chúng ta chịu để cho chính quyền làm vậy thì chính quyền tất nhiên sẽ làm vậy vì lợi ích của họ xui khiến họ làm vậy. Nếu chúng ta sợ hãi, thụ động và để mặc chính quyền làm trái pháp luật vi hiến thì chúng ta đành phải cam chịu với số phận nô lệ thôi. Hãy đừng đợi có một ông vưa hiền hay một ông đảng chân chính nào đó ban cho chúng ta tự do. Tự do, dân chủ phải giành lấy, nó không phải là của bố thí!
Hãy lên tiếng, hãy gây sức ép lên chính quyền 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần, chính quyền nào cũng sẽ thay đổi, không sớm thì muộn. Chính vì thế hãy tích cực thực hiện khẩu hiệu số 1 của chúng tôi: đừng sợ và hãy thực thi quyền của mình (dù đó là quyền kinh tế, sức khỏe, văn hóa hay chính trị). Tương lai của chúng ta là hoàn toàn do chúng ta chứ không phải ở chính quyền.
Phía Trước: Vị thế của giới trí thức bấy lâu nay luôn bị đánh giá thấp, đặc biệt là sau sự kiện Nhân văn giai phẩm. Theo ông, liệu giới trí thức có thể lấy lại vị thế quan trọng của mình hay không? Các điều kiện nào cần thiết để người trí thức của thể phát huy được hết khả năng cho vai trò của mình?
T.S Nguyễn Quang A: Tôi không tin vậy. Trí thức luôn là tầng lớp đi đầu. Chỉ có những kẻ điên mới đánh giá thấp trí thức. Điều kiện nào ư? Hãy tạo ra các điều kiện ấy, còn nếu chờ nếu có điều kiện thế này thế nó thì chúng tôi mới phát huy được vai trò là hoàn toàn sai. Người luôn nghĩ như thế vẫn là một nô lệ, dẫu là trí thức cũng là trí thức nô lệ (mà không ít đâu vì cái chế độ này nó có động cơ tạo ra các văn nô, nhà khoa học nô như vậy). Trí thức phải đi đầu trong dẫn dắt nhân dân hiểu và thực thi quyền vốn có của mình, khi đó họ có vai trò lãnh đạo, còn vẫn chờ ai đó tạo điều kiện thì đó chưa phải là trí thức thật.
Phía Trước: Rất mong ông chia sẻ những kỳ vọng của ông về lớp trí thức trẻ của Việt Nam trong 10, 20 năm nữa?
T.S Nguyễn Quang A: Tôi rất tin vào họ và mong họ chăm chỉ làm ăn, học tập, cải thiện cuộc sống của bản thân mình và gia đình mình, sống vui, sống khỏe (đừng tưởng những việc bình thường và có vẻ “chẳng dấn thân” chút nào đó là không quan trọng, chúng vô cùng quan trọng.) Không phải đặt mục tiêu quá to tát làm gì. Hãy thực tế, đặt ra cho mình những mục tiêu vừa sức vì mục tiêu viển vông sẽ chắc chắn thất bại và làm bạn nản lòng. Và tất nhiên tôi cũng chúc họ tham gia chính trị (theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp) một cách tích cực, nhất là trong việc vượt qua nỗi sợ, nỗi ám ảnh và cứ thế thực thi các quyền của mình và một điều cuối đừng sợ cả thất bại nữa.
Xin chân thành cảm ơn ông!


Đèn cù và Những lời trăn trối(Nguyễn Văn Tuấn)


 
 Đèn cù và Những lời trăn trối

Tôi đọc 2 cuốn "Đèn cù" (của Trần Đĩnh) và " Những lời trăng trối " (Trần Đức Thảo) một lúc. Vì đọc chưa xong nên chỉ có thể viết linh tinh vài cảm nhận đầu tiên. Cả hai cuốn sách đều nói về chế độ cộng sản cùng những con người trong chế độ đó, và qua đó chúng ta có thể giải thích tại sao VN bị lệ thuộc vào Tàu suốt mấy mươi năm qua và tại sao VN vẫn còn ở dưới đáy của bậc thang phát triển như hiện nay và có thể cả tương lai.
Nhưng cách tiếp cận hay cấu trúc thì rất khác nhau giữa hai tác phẩm. Đèn cù có vẻ tập trung vào những cá nhân gầy dựng chế độ và những con người yểm trợ chế độ cộng sản ở VN. Tác giả được sống gần các nhân vật đó một thời gian dài và có thể tiếp cận nhiều thông tin có thể nói là thú vị. Chẳng hạn như tác giả được phân công viết một phần tiểu sử ông Hồ và có dịp tiếp cận thông tin về cá nhân ông ở địa phương, và ông cả Khiêm (anh ruột ông Hồ) cho biết ông Hồ sinh năm 1891 (chứ không phải 1890) nhưng tác giả không đào sâu phân tích chi tiết này. Tác giả cũng không viết một cách rạch ròi về gia phả của ông Hồ. Thật ra, hầu như bất cứ nhân vật nào, tác giả chỉ phác hoạ sơ sơ, bề mặt, chứ không hề có đào sâu. Tuy nhiên, cảm nhận của tôi khi đọc những đoạn trong Đèn cù, ông cụ Hồ là một người có vẻ thờ ơ và lạnh lùng với thân nhân, anh em của ông. Ông không hề nhắc đến cha mẹ, anh chị em, và từ ngày ông đạt được quyền lực tột đỉnh, cũng không về thăm và ở lại quê.
Lại có những đoạn mô tả các nhân vật chóp bu trong đảng làm cho độc giả ngạc nhiên về trình độ văn hoá và nhận thức của họ. Chẳng hạn như đoạn tác giả thuật lại chuyện Lê Duẩn hỏi Bs Phạm Ngọc Thạch rằng rau muống luột và rau muống xào cái nào tốt hơn. Một đoạn khác, tác giả cho chúng ta biết về quan điểm của Lê Duẩn liên quan đến in tiền. Chuyện kể rằng ông Duẩn phàn nàn với Thành uỷ Hà Nội sao không bán giường tủ cho công nhân viên và trừ lương hàng tháng, nhưng Thành uỷ nói không có tiền, ông Duẩn bèn phán không có tiền thì in tiền. Ông giảng giải thêm: "Không sợ lạm phát! Tư bản đế quốc in tiền mới lạm phát chứ ta, chuyên chính vô sản thì sao lại là lạm phát mà sợ?”
Ở một đoạn khác, tác giả thuật lại một chuyện khá bi hài về số phận của ông Trần Đức Thảo (TĐT). Chuyện kể rằng Lê Duẩn mới viết xong một đề cương về con người, và triệu tập TĐT đến để nghe và cho ý kiến. Khi ông Duẩn đọc xong đề cương, ông TĐT im lặng không nói gì, nhưng khi được đốc thúc thì ông Thảo nói ông chẳng hiểu gì cả. Thế là ông Duẩn đùng đùng nổi giận "hai tay quàng ôm lấy ngực triết gia, xốc lên, dội xuống mấy lần, rồi 'buông thịch' xuống một cái cho ông giáo sư rơi xuống ghế ngồi."
Có lẽ điểm làm cho Đèn cù thu hút nhiều độc giả là ở cái tính cá nhân, mà theo đó, tác giả mô tả có vẻ rất thật cá tính của từng người mà ông có dịp tiếp xúc. Thỉnh thoảng trong sách tác giả còn chêm vào những câu chuyện sex hay có màu sắc sex, rất dễ thu hút những người Việt tò mò. Có những chi tiết buồn cười như tác giả chạy theo để dòm ông Hồ Chí Minh … đi tiểu, và khi bị phát hiện, tác giả "liếc nhanh vào chỗ kia của Cụ. Và chỉ thấy vùng ấy hơi tôi tối - nâu nâu hay hồng hồng? Ô, cũng như mọi người?” Đọc đoạn đó chỉ làm cho chúng ta tức cười. Nhưng cũng có vài đoạn làm cho người đọc phẫn nộ về sự dã man của quân du kích khi họ dẫm đạp thi thể bà Nguyễn Thị Năm xuống áo quan vốn quá hẹp so với thân thể của bà. Có lẽ chi tiết quan trọng nhất trong phần "Cải cách ruộng đất" là ông Hồ từng viết bài dưới bút hiệu "CB" tố cáo bà Nguyễn Thị Năm, và ông cũng bịt râu để xem đấu tố bà Năm. Chi tiết này cho thấy ông Hồ hoàn toàn đứng đằng sau vụ đấu tố chứ không phải chỉ làm theo áp lực của cố vấn Tàu như nhiều người nghĩ.
Qua cách mô tả rất sinh động của Trần Đĩnh, độc giả sẽ thấy được những con người trong hệ thống đảng đã và đang được hệ thống tuyên truyền đề cao (hay thậm chí thần thánh hoá) chỉ là những con người rất bình thường và rất tầm thường. Họ không tỏ ra là những người minh triết hay có những phát kiến gì đáng chú ý. Qua ngòi bút của tác giả, ai cũng có thể thấy họ là những người cực kì giáo điều, tin tưởng vào Mao và Stalin gần như tuyệt đối. Họ sẵn sàng chấp nhận "giáo lí" Mao – Stalin, và có vẻ háo hức tình nguyện được làm "tín đồ" của tôn giáo đó. Họ muốn đưa VN thành một thành viên trong cái thế giới đại đồng mà tôn giáo Mao-Stalin vẽ ra. Còn sự tầm thường của họ sẽ làm cho nhiều người hâm mộ cảm thấy thần tượng bị sụp đổ hay khó tin.
Khác với "Đèn cù" có xu hướng tập trung vào nhân vật trong hệ thống, cuốn "Những lời trăng trối" thì tập trung vào phân tích nền móng của chế độ và chủ thuyết cộng sản. Những lời trăng trối cũng có những đoạn mô tả cá nhân, nhưng đó chỉ là một chất liệu để tác giả TĐT phân tích và diễn giải thêm. Chẳng hạn như đoạn mô tả TĐT gặp ông Hồ trong An Toàn Khu (ATK cũng được Trần Đĩnh nhắc đến) đầy kịch tính. Người ta phải đến nói cho ông TĐT biết về qui tắc gặp lãnh tụ ra sao, như phải đứng cách lãnh tụ 3 mét, không được giơ tay bắt tay trước mà phải chờ, không được nói leo, phải xưng là "bác" và "cháu" chứ không được xưng "tôi", v.v. Đến khi lãnh tụ đến nơi, cuộc diện kiến chỉ có 1-2 phút với chưa đầy 4 câu nói:
- À! Chào chú Thảo! Chú về đây đã được bao lâu rồi?
- Cháu xin kính cháo bác! Cháu về đây được 5 hôm rồi.
- À này chú Thảo! Bác biết ở bên Tây, chú đã đọc nhiều sách vở, nhưng bây giờ về đây, thì chú phải gắng mà học tập nhân dân, nghe không? Thôi bác có hẹn nên phải đi kẻo trễ.

Thế là "bác đi". Nhưng cái câu "nhưng bây giờ về đây, thì chú phải gắng mà học tập nhân dân, nghe không" được TĐT bỏ ra gần chục trang để phân tích! Ông cảm thấy ông là một đối tượng có vấn đề, và vấn đề là nhiễm tư tưởng phương Tây. Ông cảm thấy mình bị răn đe. Ông phân tích rằng trong cái nhìn của đảng, nhân dân chính là đảng, thành ra học tập nhân dân tức là học tập đảng! Ông TĐT lật đi lật lại cái câu "học tập nhân dân" và lí giải trong bối cảnh của ông. Ông đi đến kết luận rằng ông Hồ là một người rất phức tạp, hành tung bí mật (lúc thì đóng vai tình báo, lúc là sĩ quan mang lon thiếu tá trong Bát bộ quân, lúc vận áo cà sa, v.v.), thái độ khó hiểu, lời nói có khi đầy mâu thuẫn. Ông TĐT kết luận rằng đó là một "con người có tung tích bí ẩn, có tâm thức đa nghi, có phản xạ đa diện, nhạy bén, sẵn sàng chụp bắt mọi cơ hội, dù là mâu thuẫn với lí tưởng, với học thuyết, đối nghịch với lương tri, nhưng điều cốt yếu là để đạt tới mục tiêu."
Trong Những lời trăng trối không có những câu chuyện cá nhân mang tín vụn vặt như Đèn cù. Thay vào đó, Những lời trăng trối có những kiến giải theo tôi là sâu sắc về chế độ và những phân tích tâm lí rất đáng học hỏi. Những kiến giải đó chỉ để tác giả kết luận rằng "Chính ông Marx đã sai", và "không một ai muốn phấn đấu để trở thành con người vô sản". Tác giả lặp đi lặp lại 2 khẳng định đó như để nói rằng chủ thuyết cộng sản (mà tác giả từng có thời ủng hộ) là sai, là nguyên do của những thất bại và đau khổ cho một thế giới không nhỏ trong một thời gian dài. Ông giải thích:
"Chính vì lâu đài tư tưởng của Marx, mà từ đó đi ra nhữg lãnh tụ đã thành những ác quỉ tuỳ tiện, lộng hành quyền lực, khiến hàng vạn chiến sĩ cộng sản đã bị hi sinh một cách oan uổng và vô ích … và ở nước ta có hàng triệu người bỏ làng mạc, bỏ mổ mả tổ tiên để di tản vào Nam năm 1954, và rồi đã có hàng triệu người đã liều chết bỏ cửa bỏ nhà chạy ra biển gây thảm cảnh "thuyền nhân" sau 1975 … làm cả thế giới rơi lệ. Thành phần dân chúng khốn khổ ấy, vì đã hiểu, đã nếm mùi lâu đài 'thế giới đại đồng' của Marx, nên họ đã liều chết bỏ chạy! Là vì họ muốn đi tìm nơi có công bằng, bác ái, có tự do và hạnh phúc thật sự" (Trang 342).
Một đoạn khác, ông giải thích cái gọi là "quỉ" như sau:
"Quỉ ấy là thứ đầu óc đầy gian sảo, hung bạo của quyền lực. Quỉ ấy là ý thức đấu tranh giai cấp, là thứ cuồng tín bạo lực và hận thù, là những khái niệm sai trái, độc ác ở trong đầu con người, nó thúc đẩy con người lao vào đam mê tìm thắng lợi bằng mọi thủ đoạn của tội ác, bằng đủ thứ quỉ kế, để mưu đồ củng cố cho chế độ độc tài, độc đảng. Những vinh quang độc tài, độc đảng ấy đều là phù phiếm, vì chúng làm khổ con người! Xét như vậy là thấy rõ là quỉ nó vẫn ở với người, vẫn ở trong con người lãnh đạo."
Còn rất nhiều đoạn như tôi vừa trích để cho thấy TĐT không quan tâm nhiều đến cá nhân, mà chỉ kiến giải hành vi của cá nhân. Một số người cho rằng một điểm yếu của Những lời trăng trối là do người khác ghi lại lời nói của ông TĐT, và nghi ngờ chẳng biết ghi chép có chính xác. Đến nay thì người ghi chép đã công bố cuốn băng có lời nói của ông TĐT:
http://bit.ly/Xe2fTC
Có thể nói rằng Những lời trăng trối có hàm lượng tri thức hơn hẳn cuốn Đèn cù. Nhưng trong thực tế, tôi thấy hai cuốn này bổ sung cho nhau. Một cuốn phân tích những sai lầm của chủ thuyết từ cơ bản, và một cuốn thì mô tả sự ứng dụng của chủ thuyết đó bởi những con người cuồng tín đầy ấp những bất cập và khiếm khuyết. Hệ quả là đất nước lâm vào cảnh điêu tàn trong một thời gian dài, và cho đến ngày nay vẫn còn nằm dưới đáy của bậc thang phát triển.

https://www.facebook.com/drtuannguyen/posts/10203128659044441

Phụ huynh mờ mắt với 28 khoản thu điện, nước, smartTivi...(VNN)

Phụ huynh mờ mắt với 28 khoản thu điện, nước, smartTivi...

- Nhiều phụ huynh khối lớp 6 Trường THCS Trương Công Định, quận Lê Chân, TP.Hải Phòng phản ánh việc thu 28 khoản ở trường học.
 
Theo phản ánh mà VietNamNet vừa nhận được, 28 khoản thu này có tổng tiền gần 4,4 triệu đồng (nhiều khoản trường mới thu một kỳ). 
Danh sách các khoản thu cụ thể của học sinh khối lớp 6 phải đóng là:Hỗ trợ điện nước: 50.000 đồng
Bảo hiểm thân thể: 110.000 đồng
Bảo hiểm y tế: 290.000 đồng
Sổ theo dõi sức khoẻ: 7.000 đồng
Đồng phục: 340.000 đồng
Vở bài tập: 352.000 đồng
Sách giáo khoa: 286.000 đồng.
Sổ liên lạc điện tử: 100.000 đồng/kỳ
Ủng hộ: 10.000 đồng/kỳ
Học phí 5 tháng x 84.000: 420.000 đồng
Khuyến học: 15.000 đồng
Tin học 5 tháng x 30.000: 150.000 đồng
Kế hoạch nhỏ: 15.000 đồng/kỳ
Xã hội hoá: 150.000 đồng/kỳ
Hội CMHS trường: 150.000 đồng/kỳ
Y tế: 15.000 đồng
Khám sức khoẻ: 30.000 đồng
Bảo trì máy tính: 30.000 đồng/kỳ
Photo đề 20.000: đồng/kỳ
Vệ sinh, an ninh, cây: 60.000 đồng/kỳ
Nước: 50.000 đồng/kỳ
Rèn kỹ năng sống: 75.000 đồng/kỳ
Ghế nhựa: 30.000 đồng
Hồ sơ học bạ ảnh: 35.000 đồng
Giấy thi: 15.000 đồng
Quỹ lớp: 400.000 đồng
Học thêm 12 tiết/tuần x 4 tuần: 480.000 đồng
Mua smartTivi 60 inch để học gần 40 triệu đồng: tạm thu 600.000 đồng
Ngoài các khoản thu bắt buộc như học phí, bảo hiểm y tế đã có trong quy định thu, nhiều khoản như sách giáo khoa, vở bài tập, đồng phục, giấy thi, photo đề, kỹ năng sống, xã hội hóa…theo phụ huynh là không cần thiết vì có thể tự lo.  

tiền trường, đầu năm, lạm thu
Một tiết học ngoại ngữ của học sinh Trường THCS Trương Công Định, TP.Hải Phòng. (Ảnh minh họa, Ảnh: dtlchaiphong.vn)

Có khoản thu như tiền nước: 50.000 đồng/kỳ theo phụ huynh là quá nhiều. Một năm học sinh phải đóng 100.000 đồng tiền nước. Với hơn 1200 học sinh, tính ra một năm đã thu hơn 100 triệu tiền nước.
Đặc biệt, khoản tiền 40 triệu đồng mua smartTivi phụ huynh cho là không cần thiết.
“Trường đã tự ý áp đặt thu tiền, phụ huynh không được hỏi ý kiến, ngoại trừ tiền quỹ lớp là 400.000 đồng” – một phụ huynh cho biết.
Dù ấm ức nhưng phụ huynh không dám lên tiếng, ngậm ngùi đóng tiền vì sợ việc học của con bị ảnh hưởng.
"20.000 đồng/ tháng có phải là khoản lớn?"
Trao đổi với VietNamNet, một giáo viên chủ nhiệm cho biết vừa qua lớp đã có cuộc họp gần 3 tiếng trao đổi với phụ huynh về các khoản thu chi đầu năm.
“Khoản thu tiền chăm sóc vệ sinh, an ninh, cây cảnh mỗi khoản chỉ 20.000 đồng/tháng có lớn hay không? Trường cần có bảo vệ, cây cối cần người chăm sóc. Cũng như chuyện đường tắc thì có người phân luồng” – giáo viên này giải thích.
Khi được hỏi về khoản thu "Kỹ năng sống," cô  giáo cho biết đây là tiền các học sinh phải đóng để khi trường có kinh phí tổ chức các hoạt động tham quan, tập thể, sinh hoạt theo chuyên đề.

Còn khoản "bảo trì máy tính: 30.000 đồng/kỳ" là để gọi người sửa chữa máy móc cho học trò khi có hỏng hóc.
Về chuyện mua tivi, cô giáo giải thích 100% phụ huynh giơ tay đồng khi được hỏi ý kiến.
“Chúng tôi đều hỏi ý kiến phụ huynh và làm công khai. Nếu thu sai khoản nào, sử dụng không đúng mục đích, nhà trường sẵn sàng trả lại cho phụ huynh. Tuy nhiên, chúng tôi hi vọng nếu có ấm ức, tại sao phụ huynh không đứng lên bảo vệ quyền lợi cho con em?"
Hiệu trưởng: Điện, nước học sinh phải đóng...
Sáng 23/9, hiệu trưởng nhà trường ông Đỗ Hồng Phong cho biết: Tổng các khoản thu học sinh lớp 6 bắt buộc phải đóng chỉ hơn 1,2 triệu đồng. Các khoản như may đồng phục, tiền nước, bảo hiểm thân thể, sách giáo khoa, quỹ phụ huynh,...nếu "đóng rồi vẫn có thể lấy về" nếu gia đình tự lo được.
“Còn khoản "tiền photo đề thi "là cần thiết vì trong năm học sinh có nhiều bài kiểm tra. Phụ huynh không đóng thì học sinh phải viết tay. Khoản "xã hội hóa" đã được thành phố và quận cho phép nhà trường thu mỗi phụ huynh 150.000 đồng, chiếm 3,8% trong quỹ đối ứng để xây dựng tòa nhà ba tầng và tường bao quanh trường. Số còn lại - gần 4 tỷ đồng - trường, quận và sở tài chính của thành phố đã xin được quỹ đối ứng của Ngân hàng Thế giới (WB) để hoàn thành 2 công trình này”.
Ông Phong giải thích, nếu không có kinh phí từ WB, thì để làm được công trình này, nhà trường phải "đi xin thành phố". Nếu được chấp thuận thì thường nhà nước sẽ cấp 70% kinh phí, 30% còn lại phải huy động nguồn vốn xã hội hóa.
Tương tự, các em sử dụng thường xuyên điện, nước trong khi kinh phí nhà nước chỉ hỗ trợ rất ít.Khoản đóng góp cũng không lớn.
Về khoản "mua tivi", ông Phong khẳng định nhà trường không có chủ trương thu. Nếu không đồng tình thì có thể không đóng.
“Phụ huynh hoàn cảnh khó khăn, nếu có đơn đề nghị, nhà trường sẽ miễn giảm các khoản cho các cháu” – ông Phong cho hay.

Phong Đăng
http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/198615/phu-huynh-mo-mat-voi-28-khoan-thu-dien--nuoc--smarttivi---.html

Điểm Tin Thứ Ba 23.09.2014 (TTHN)

Điểm Tin Thứ Ba 23.09.2014


BREAKING NEWS

  • Tin tức sẽ được cập nhật vào lúc 4h00, 8h00, 13h30 và 18h30 giờ Hà Nội mỗi ngày.
K8406.jpg
  • Bom nổ tại Tân Cương : Hai người chết và "nhiều" người bị thương (RFI) - Theo nguồn tin từ chính quyền vùng tự trị Tân Cương, miền Tây Trung Quốc, vào hôm qua, 21/09/2014, đã xẩy ra nhiều vụ nổ tại những khu vực khác nhau. Hậu quả là đã có hai người thiệt mạng và "nhiều" người bị thương mà số lượng cụ thể không được xác định.
  • Tàu vũ trụ MAVEN của Mỹ tới Sao Hỏa (VOA) - Tàu vũ trụ Mỹ tới Sao Hỏa để nghiên cứu thượng tầng khí quyền của hành tinh này và giải đáp câu hỏi điều gì đã tạo ra những thay đổi đáng kể cho khí hậu trên Sao Hỏa
  • Hồng Kông muốn ra khơi xa rời đại lục (RFI) - Trên trang Tranh luận của Le Monde hôm nay, 22/09/2014, điểm lại một bài viết đăng trên tạp chí Phê bình ( Critique) số ra trong tháng này có tựa đề « Hồng Kông rời bến ra khơi » đề cập đến những xáo động chính trị xã hội gần đây trên vùng đất có quy chế đặc khu hành chính của Trung Quốc.
  • Sinh viên Hồng Kông bắt đầu tuần lễ bãi khóa, phản đối Bắc Kinh (RFI) - Hôm nay, 22/09/2014, giới sinh viên Hồng Kông bắt đầu cuộc bãi khóa trong vòng một tuần để phản đối thái độ của chính quyền Bắc Kinh hạn chế, thậm chí bóp nghẹt các cải cách liên quan đến việc bầu cử lãnh đạo cơ quan hành pháp của lãnh thổ này. Hôm qua, phong trào này đã nhận được sự ủng hộ của hơn 400 giáo sư đại học Hồng Kông.
  • Việt Nam bắt thêm 2 đại gia: dấu hiệu của đợt chống tham nhũng mới ? (RFI) - Cuối tuần qua, báo chí trong nước rất chú ý đến hai vụ bắt giữ, một cựu lãnh đạo Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam và Tổng giám đốc một tập đoàn dược phẩm lớn có quan hệ với nhiều cơ sở Nhà nước. Hai vụ bắt giữ xảy ra chỉ ít ngày sau khi chính phủ Việt Nam công bố kết quả hoạt động công khai tài sản của gần 1 triệu công chức, bị báo chí trong nước chỉ trích mạnh mẽ vì không trung thực.
    Nhân dịp này, dư luận đặt nhiều câu hỏi về mối quan hệ giữa hai vụ bắt giữ cuối tuần và thực hư của cuộc chiến chống tham nhũng do chính quyền tiến hành.
  • Phim tài liệu 'Last Days in Vietnam' (RFA) - "Ngay cả bây giờ khi tôi xem phim tôi vẫn nóng ruột không biết điều gì sẽ xảy ra với những người Việt Nam đó: ai sẽ di tản được, ai sẽ phải ở lại. Tôi nghĩ những ký ức đó sẽ đọng lại trong tôi mãi mãi."
  • Doanh nhân Nhật Bản rầm rộ đến Bắc Kinh (RFI) - Một phái đoàn doanh nghiệp lớn của Nhật Bản vào hôm nay 22/09/2014 đã lên đường qua Trung Quốc. Tuy đây là một chuyến thăm thường niên, nhưng lần này, các doanh nhân Nhật Bản hy vọng là sẽ được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp kiến, trong bối cảnh cả Tokyo lẫn Bắc Kinh đang dè dặt tìm cách hàn gắn quan hệ.
  • Không quân Syria tấn công vùng nổi dậy, 42 người chết (RFI) - Trong khi tổ chức khủng bố « Nhà nước Hồi giáo » mở chiến dịch tấn công lớn vào khu vực người Kurdistan, miền Bắc Syria, khiến hơn 100.000 người phải chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ tỵ nạn, thì hôm nay 22/09/2014, theo AFP, chiến đấu cơ của chế độ Damas đã oanh tạc tỉnh Idlib, nơi chủ yếu do phe nổi dậy kiểm soát, khiến ít nhất 42 người chết, trong đó có 16 trẻ em.
  • Quân đội Ukraina lùi trọng pháo khỏi vùng phi quân sự (RFI) - Hôm nay 22/09/2014, theo AFP, thỏa thuận ngừng bắn về tổng thể được hai bên tham chiến tại miền Đông Ukraina tôn trọng. Quân đội chính phủ rút pháo lớn ra khỏi khu vực phi quân sự, trong khi đó, lần đầu tiên kể từ hai tháng nay, một chuyến tàu từ Kiev đã tới Lougansk - căn cứ địa của phe nổi dậy.
  • Khí đốt: Châu Âu khổ công tìm kế phá vòng lệ thuộc Nga (RFI) - Làm thế nào để tự chủ hơn về khí đốt và bớt bị lệ thuộc vào nguồn cung cấp từ Nga ? Một trong những giải pháp đang được Liên Hiệp Châu Âu đẩy mạnh là "Tuyến ống dẫn khí Xuyên biển Adriatic" gọi tắt là TAP (Trans-Adriatic Pipeline), chuyển khí đốt của Cộng hòa Trung Á Azerbaijan từ vùng biên giới Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ đến miền Nam nước Ý, xuyên qua miền Bắc Hy Lạp, Albania và biển Adriatic.
  • Trục Nga - Trung: Mối đe dọa cho thế giới (RFA) - Trung tuần tháng 9 vừa qua, tác giả Douglas Schoen, một chiến lược gia hàng đầu của đảng Dân chủ Mỹ và nhà báo Melik Kaylan, giới thiệu một cuốn sách mới có tựa ‘Trục Nga Trung’.
  • Dư âm và hiện tại (RFA) - Hơn một tuần lễ đã trôi qua từ lúc Triển lãm cải cách ruộng đất mở cửa tại thủ đô Hà Nội, và sau đó người ta đã vội vã đóng cửa nhưng sự việc đó vẫn là một dư âm trong không gian các blog tiếng Việt.
  • Chưa thức tỉnh thì mãi mãi tụt hậu (RFA) - Tại diễn đàn Phát triển Châu Á (ADF) tổ chức ngày 19/9/2014 tại Hà Nội, đại diện Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) đánh giá Việt Nam sẽ mất 40 năm tức tới 2058 mới vượt ngưỡng thu nhập trung bình.
  • Gian nan hành trình học chữ của người thiểu số (RFA) - Ngành giáo dục ở VN ngày càng quan tâm và chú trọng đến những vùng xa xôi, hẻo lánh để tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập, nâng cao kiến thức của những người ở độ tuổi đến trường, đặc biệt đối với người thiểu số.
  • Quan điểm của chính quyền về khiếu kiện đất đai (RFA) - Tình trạng khiếu kiện đông người và dai dẳng lại được các cấp chính quyền Hà Nội đề cập đến trong tuần qua tại hội nghị trực tuyến hôm ngày 19 tháng 9 của chính phủ do phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì, cũng như tại phiên họp thứ 17 Ủy ban Pháp Luật, Quốc hội một hôm trước đó tại Sài Gòn.
  • Hơn 1000 websites VN bị tấn công trong 2 tuần qua (RFA) - Có trên 1.000 websites của VN bị tấn công trong vòng 15 ngày nửa đầu tháng 9, đây là số liệu thống kê của trang thông tin SecurityDaily tổng kết từ các diễn đàn an ninh mạng, diễn đàn hacker….
  • Đu dây được đến bao giờ? (VOA) - Giới lãnh đạo Việt Nam không bao giờ nói thẳng và nói rõ chiến lược bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và lãnh hải, đó là bí mật quốc gia
  • Việt Nam - Ấn Độ thắt chặt hợp tác quốc phòng, năng lượng (BaoMoi) - (BVPL) - Trong chuyến thăm Việt Nam, Ấn Độ đã dành gói tín dụng 100 triệu USD cho Việt Nam để hiện đại hóa quốc phòng và thắt chặt mối quan hệ hợp tác năng lượng - động thái báo hiệu một chính sách ngoại giao tự tin trước chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Hãng thông tấn Anh bình luận, hiệp định hợp tác dầu khí Việt - Ấn cho phép tập đoàn ONGC Ấn Độ thăm dò khai thác các giếng dầu do Việt Nam cung cấp ở Biển Đông là một lời nhắc nhở về các “xê dịch địa” chiến lược đang ngày một gia tăng ở châu Á.
  • Thổ Nhĩ Kỳ đóng biên giới chặn người Kurdistan qua Syria (RFI) - Theo thông báo của Phó Thủ tướng Thổ Nhĩ kỳ Numan Kurtulmus, vào hôm nay 22/09/2014, đã có hơn 130.000 người tỵ nạn từ Syria tràn vào nước này từ khi biên giới được mở rộng hôm thứ Sáu 19/09 vừa qua. Tuy nhiên hôm qua, Ankara đã phải đóng cửa một số chốt biên giới nhưng để ngăn không cho người Kurdistan Thổ Nhĩ Kỳ sang Syria hỗ trợ cho "anh em" của họ bị tổ chức Nhà nước Hồi giáo tấn công.
  • Người Kurd chặn đứng bước tiến của ISIS (RFA) - Các chiến binh người Kurd gốc Syria đang chặn đứng bước tiến của lực lượng Nhà nước Hồi giáo ISIS khi họ tiến sâu vào thành phố Kobani vùng giáp biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ.
  • ISIS kêu gọi tấn công công dân Mỹ, Pháp (RFA) - Nhà nước Hồi Giáo kêu gọi các tín đồ hồi giáo hãy tấn công công dân của Hoa Kỳ, Pháp và các nước đồng minh tham gia liên minh chống lại lực lượng thánh chiến này.
  • Trung Quốc và Iran tập trận chung tại Vịnh Ba Tư (RFI) - Truyền hình Nhà nước Iran, ngày hôm qua, 21/09/2014, cho biết, hai tàu chiến Trung Quốc, trên đường từ vịnh Aden trở về, đã ghé vào một cảng của Iran và từ hôm nay, sẽ cùng với hải quân Iran tiến hành tập trận chung trong vòng 4 ngày. Nội dung luyện tập là cứu hộ, cứu nạn trên biển.
  • Tham nhũng: Thêm một lãnh đạo tập đoàn Trung Quốc "từ chức" (RFI) - Trong một thông cáo chính thức, Tập đoàn Hoa Nhuận Điện lực (China Resources Power), một đại công ty Nhà nước Trung Quốc được yết giá tại Hồng Kông, cho biết là chủ tịch của họ, ông Vương Ngọc Quân đã từ bỏ mọi chức vụ kể từ hôm nay, 22/09/2014. Đây là một vụ từ chức mới - hay nói đúng hơn là cách chức - trong khuôn khổ chiến dịch chống tham nhũng đang được Bắc Kinh tiến hành.
  • Taliban không chấp nhận sự có mặt của Mỹ ở Afghanistan (RFA) - Taliban còn cam kết sẽ chiến đấu để chống lại sự can dự của người Mỹ vào Afghanistan, nhấn mạnh họ sẽ tranh đấu cho đến khi nào người dân được tự do và một chính phủ Hồi giáo thuần túy được thành lập.
  • Trung Quốc phạt nặng tập đoàn dược GlaxoSmithKline vì tội hối lộ (BaoMoi) - Nhà chức trách Trung Quốc vừa quyết định phạt Tập đoàn dược phẩm lớn nhất Vương quốc Anh GlaxoSmithKline (GSK) 490 triệu USD sau khi một tòa án ở thành phố Trường Sa thuộc tỉnh Hồ Nam buộc tội GSK hối lộ các bác sỹ và các quan chức y tế địa phương nhằm thúc đẩy doanh số bán các sản phẩm của tập đoàn.
  • Sách tư liệu giá trị về chủ quyền quốc gia VN đối với Hoàng Sa và Trường Sa (BaoMoi) - (ICTPress) - Hoàng Sa và Trường Sa từ lâu là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam, của dân tộc Việt Nam, đã được các thế hệ người Việt Nam khai phá và gìn giữ. Điều này, không chỉ được lưu lại trong cổ sử Việt Nam, mà còn được quốc tế thừa nhận trong các tư liệu còn lưu trữ.

Chống tham nhũng, sống chết không thành vấn đề! (Bùi Tín)




«Trong cuộc chiến đấu chống tham nhũng, sống hay chết và danh lợi là hoàn toàn vô nghĩa đối với tôi», đó là tuyên bố của Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư đảng CS Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc họp Bộ Chính trị tháng 6/2014 vừa qua (theo Weibo và Bưu điện Hoa Nam ngày 20/7).

Ngay sau cuộc họp này là công bố chính thức việc điều tra đối với nguyên Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Chu Vĩnh Khang, đã về hưu từ cuối năm 2012, khi đang là chủ tịch Ủy ban Chính trị - Pháp luật của Trung ương đảng, phụ trách về pháp luật và chính quyền. Ông Chu Vĩnh Khang từ đó là một «nguyên lão đồng chí», theo cách gọi tôn trọng của đảng CS Trung Quốc đối với các bậc công thần của chế độ.

Theo hệ thống tổ chức của đảng CS Trung Quốc, Ban Thường vụ Bộ Chính trị là cơ quan lãnh đạo cao nhất giữa các kỳ đại hội. Xưa nay các ủy viên thường vụ Bộ Chính trị được coi là bất khả xâm phạm. Nhất là khi đã về hưu rồi là yên chí hạ cánh an tòan.

Việc khởi đầu cuộc điều tra ông Chu Vĩnh Khang là một quyết định rất hệ trọng vì trong quá khứ ông Chu từng cầm đầu Tập đòan dầu khí quốc gia đầy thế lực, sau đó lại là Bộ trưởng Công an trong 8 năm, rồi là Chủ tịch Ủy ban Chính - Pháp nhiều quyền thế.

Vụ án Chu Vĩnh Khang nổ ra sau khi vụ án Bạc Hy Lai, ủy viên Bộ Chính trị, bí thư Thành ủy Trùng Khánh, diễn ra từ đầu năm 2012 dẫn đến bản án tử hình của Cốc Khai Lai, vợ Bạc Hy Lai, và bản án tù chung thân cho chính Bạc Hy Lai. Nay được biết ngày 19/3/2012 Chu đã ngầm huy động một lực lượng cảnh sát định làm đảo chính lật đổ chính quyền Hồ Cẩm Đào - Ôn Gia Bảo, nhưng đã bị Quân đoàn phòng vệ số 38 phá gọn trước khi khởi sự. Bạc Hy Lai từng gắn bó với Chu Vĩnh Khang, với tham vọng sẽ được chọn thay Hồ Cẩm Đào lên vị trí cao nhất.

Cuộc ra tay của Tập Cận Bình quyết sống mái với Chu Vĩnh Khang ngoài ý chí chống tham nhũng còn mang tính phục thù, theo dư luận ở Hồng Kông. Từ khi lên đảm nhận chức vụ cao nhất trong đảng và bộ máy nhà nước, Tập Cận Bình luôn nhắc đến phương châm «diệt từ hổ đến ruồi», từ bầy siêu hổ hung dữ nhất đến ô lại tàn bạo cấp thấp nhất. Cho đến nay hồ sơ của Chu Vĩnh Khang đã dày cộp. Bộ máy của Ủy ban Kỷ luật - Thanh tra có cả một đội quân tinh nhuệ giàu kinh nghiệm về điều tra, hỏi cung, thu thập chứng cứ. Mỗi đối tượng điều tra như Chu Vĩnh Khang được mở ra rất rộng, từ anh, chị, em ruột, các con trai, con dâu, con gái, con rể, đến bạn học, kẻ giao du, cùng chơi bài, đánh bạc, chơi thể thao, cho đến người tình, vợ hờ, bạn gái, cả đến những người phục vụ như thư ký, văn phòng, người bảo vệ, người nấu ăn, lái xe, phục vụ khách sạn, nhà nghỉ. Hàng trăm viên chức từng làm việc ở tập đòan dầu khí, hay các thứ trưởng, cục vụ trưởng cục vụ phó, nhân viên văn phòng, chuyên viên thư ký, kế tóan khi Chu Vĩnh Khang làm Bộ trưởng Công an cũng được mời đến khai báo, trình bày. Các láng giềng ở quanh nhà ở cũng được hỏi han. Hơn 400 trong số 2 ngàn người bị điều tra đã bị bắt giữ, quản thúc, chờ ngày ra tòa. Trong đó có 2 nguyên ủy viên thường vụ Bộ Chính rị là Giả Khánh Lâm và Tăng Khánh Hồng, các nguyên ủy viên Quân ủy Trung ương tướng Tứ Tài Hậu, Thứ trưởng Công an Lý Đông Sinh, chủ nhiệm Ủy ban quản lý tài sản nhà nước Tưởng Khiết Mẫn, Phó Chủ tịch Tập đòan dầu khí Vương Vĩnh Xuân.

Với ý định rõ rệt là đánh tham nhũng đến nơi đến chốn, chính quyền Tập Cận Bình - Lý Khắc Cường đã quyết định sung công ngay mọi tài sản của mỗi bị cáo về tội tham nhũng. Các tài sản chưa được chứng minh rõ là tham nhũng nhưng cũng chưa được chứng minh là chính đáng, vẫn cứ bị ưu tiên niêm phong, sung công cho đến khi được chứng minh là chính đáng mới được trả lại. Tổng giá trị số tài sản chìm và nổi đã sung công liên quan đến vụ án Chu Vĩnh Khang và đồng bọn ước tính 80 tỷ US$.

Vẫn chưa hết. dư luận ở Bắc Kinh hé lộ rằng đây chưa phải là vụ án lớn cuối cùng. Ngụ ý rằng hết “siêu hổ” sẽ đến rồng. Các blogger tự do ở Thượng Hải công khai nói đến Giang Trạch Dân. Từ khi lên ngôi số 1 của Trung Quốc, ông Tập Cận Bình đã giữ một khỏang cách với họ Giang. Việc Tăng Khánh Hồng và Giả Khánh Lâm bị điều tra là một đòn mạnh giáng vào Giang vì họ là đệ tử ruột của Giang. Đầu tháng 8 vừa qua cả một đòan hàng trăm chuyên viên điều tra được Ủy ban Kỷ luật và Thanh tra phái xuống Thượng Hải, vốn là vương quốc của họ Giang. Báo chí được nói đến những việc làm quá đáng đối với Pháp Luân Công, phê phán cả hệ thống công an khi Chu Vĩnh Khang làm bộ trưởng và khi Giang Trạch Dân làm Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước đã buông lỏng, còn nuông chiều cho công an đàn áp nhũng nhiễu nhân dân ra sao. Tập Cận Bình đã có 2 chủ trương lớn được lòng dân là đóng cửa các trại cải tạo trên tòan quốc, đồng thời chủ trương hệ thống tư pháp phải thực thi luật pháp, chỉ tuân theo luật pháp mà thôi, được coi là tách ra khỏi nền cai trị thô bạo của Giang Trạch Dân.

Dư luận Trung quôc cho rằng Tập Cận bình sẽ giải quyết vụ án Chu Vĩnh Khang trước, để tránh một đòn đánh phủ đầu của cánh Giang Trạch Dân dù rằng vây cánh ông này đã bị tước đi một mảng lớn. Trong tháng 10 trong cuộc họp Trung ương IV có thể Tập Cận Bình sẽ thay 2 ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Lưu Vân Sơn, phụ trách tuyên huấn, và Trương Đức Giang, Chủ tịch Quốc hội, không thật nhất trí với mình. Tập Cận Bình sẽ đưa Thượng tướng Lưu Nguyên, con trai Lưu Thiếu Kỳ, vào chức phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, người có chung đường lối chống tham nhũng mạnh mẽ bằng việc làm và thượng tôn pháp luật.

Việt Nam hãy nhìn sang Trung Quốc để so sánh. Chống tham nhũng, chết bỏ, sống hay chết không thành vấn đề. Họ giải thể hết các trại cải tạo là trại giam tra hình tàn ác. Họ thu hồi quy công biết bao tài sản bất minh để trả lại công quỹ.

Ở VN, Ủy ban chống tham nhũng vẫn cứ quyết tâm …liệt, tê liệt gần như triệt để. Các trại cải tạo vẫn đông nghẹt người. Luật pháp vẫn chỉ làm vì, khi các phiên tòa công khai vẫn đóng chặt cửa, luật sư không được cãi theo luật. Công an vẫn tha hồ hành dân, đánh dân, giết dân. Quan chức các cấp vẫn đua nhau ăn bẩn, ăn gian, chỉ cần một chữ ký là có vài miếng đất, vài nền nhà, vài dự án, vài tỷ đồng, có khi là mỏ ngọai tệ từ 2 vòi ODA và FDI.

Việt Nam Cộng sản hay làm theo Trung Quốc. Vậy thì ai sẽ là đồ đệ tự nguyện của Tập Cận Bình, quyết giương cao lá cờ chống tham nhũng theo phương châm «diệt từ siêu hổ đến ruồi nhặng», dám xắn tay áo dẹp lọan kiêu binh «côn an» từ cao nhất đến cơ sở? Có như thế mới hy vọng giải quyết được những bất công xã hội, chênh lệch giàu nghèo ngày càng khủng khiếp khiến tòan xã hội cũng như từng người dân không ai còn có thể chịu nổi.


Bùi Tín
Theo VOA

http://www.vanganh.info/2014/09/chong-tham-nhung-song-chet-khong-thanh.html

Ốc vít nhọn, đinh trên đường cao tốc dài nhất VN(Zing)

Ốc vít nhọn, đinh trên đường cao tốc dài nhất VN

Zing - 

Những chiếc ốc vít, đinh dài khoảng 2 cm, bu-lông 3-4 cm... xuất hiện trên cao tốc Hà Nội - Lào Cai qua địa phận huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc).


Ngày 21/9, tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai được thông xe toàn tuyến với tổng chiều dài 245 km, rút ngắn thời gian di chuyển còn một nửa. Tuy nhiên, chỉ sau khi thông xe vài giờ, một số tài xế đã phản ánh có nhiều ốc vít, đinh trên đường.
Anh Bảo Sơn, một tài xế đi qua tuyến đường này cho hay, sau khi thông xe toàn tuyến vài giờ, tại km21-190, thuộc địa phận thị trấn Gia Khánh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc xuất hiện một cậu bé khoảng 10 tuổi rải đinh tự chế.
Chứng kiến cảnh trên, anh đã dừng và lùi xe lại thì cậu bé chạy ra lấy chiếc đinh vào và vụt qua hàng rào biến mất.
Theo ghi nhận của phóng viên, trưa 22/9 tại km21-190 cao tốc Nội Bài – Lào Cai (thuộc địa phận thị trấn Gia Khánh, Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) xuất hiện một số ốc vít nhọn, đinh tán rơi vãi trên lòng đường. Những chiếc ốc vít này có chiều dài khoảng 2 cm, một số bu-lông có chiều dài 3-4 cm. 

Một trạm thu phí tại thị trấn Gia Khánh (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), nơi đội vận hành cao tốc và lực lượng cảnh sát giao thông trực chốt xử lý sự cố. Ảnh: Hoàn Nguyễn.

“Tất cả các phương tiện đều di chuyển với vận tốc từ 80-120km/h. Vì thế, nếu xe đâm phải đinh sẽ bị mất lái và rất dễ xảy ra tai nạn, nhẹ thì bị hư hỏng xe, nặng thì ảnh hưởng tới tính mạng”, anh Sơn chia sẻ.
Tài xế Sơn cho biết đã thông báo vụ việc tới ban quản lý đường và công an giao thông. Đồng thời, anh cũng cảnh báo bạn bè cẩn thận khi đi qua tuyến đường.

Chiếc ốc vít nằm trên lòng đường ghi nhận tại km21-190 trưa 22/9. Ảnh: Hoàn Nguyễn.

Trao đổi với phóng viên, ông Đinh Xuân Thắng, Đội trưởng đội vận hành bảo trì số 1, Tổng công ty điều hành đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai cho hay, đơn vị chưa nhận được bất kỳ phản ánh nào về tình trạng này.
Đội quản lý vận hành số 1 quản lý tuyến cao tốc từ km0-km48, đoạn chạy qua địa phận tỉnh Vĩnh Phúc từ tháng 1/2014. Từ đó đến nay đơn vị chưa tiếp nhận và xử lý trường hợp nào bị thủng lốp do đinh.
Ông Thắng cũng cho biết, từ đầu tháng 9, tuyến đường đã xảy ra hơn 20 sự cố ôtô, trong đó gần 50% các sự cố bị nổ lốp. Nguyên nhân nổ lốp đa phần là do lốp xe yếu, mòn khi đi đường dài trên mặt đường nóng.
“Nếu ôtô di chuyển qua địa phận tỉnh Vĩnh Phúc gặp sự cố do đinh tặc thì đơn vị sẽ thông báo với lực lượng cảnh sát giao thông và công an địa phương phối hợp điều tra, xử lý”, ông Thắng nói.
Tại Điều 11, Nghị định 171 của Chính phủ quy định rõ về việc xử lý đối với nạn rải đinh trên đường:
Cá nhân thực hiện hành vi ném đinh, rải đinh hoặc vật sắc nhọn khác, đổ dầu nhờn hoặc các chất gây trơn khác trên đường bộ, chăng dây hoặc các vật cản khác qua đường gây nguy hiểm đến người và phương tiện tham gia giao thông sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.
Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn phải thu dọn đinh, vật sắc nhọn, các vật cản… và khôi phục lại tình trạng ban đầu của các tuyến đường trước khi bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra.

Hoàn Nguyễn 
http://www.baomoi.com/Oc-vit-nhon-dinh-tren-duong-cao-toc-dai-nhat-VN/141/14874548.epi

Tư liệu--Think tank ở Việt Nam: Từ quá khứ tới hiện tại (Phạm Bích San)

12/07/2014


Think tank ở Việt Nam: Từ quá khứ tới hiện tại
Phạm Bích San
Giới khoa học Việt Nam hiện nay rất đông, có thể đứng hàng đầu Đông Nam Á về số lượng tiến sỹ, nhưng làm khoa học rất ít và tham gia vào tư vấn chính sách có lẽ càng ít hơn.

Hiền tài là nguyên khí quốc gia
     (Văn bia Quốc Tử Giám)
Think tank là thuật ngữ khá rộng chỉ các tổ chức tư vấn chính sách mà ở đó trên cơ sở các chuyên gia có trình độ hiểu biết cao sẽ hỗ trợ cho những người ra quyết định chính sách giải quyết những vấn đề mà họ phải đương đầu. Điều kiện cần cho think tank tồn tại là phải có các chuyên gia có trình độ cao trong những vấn đề mà think tank quan tâm xử lý. Trong khi điều kiện đủ là phải có một môi trường tương đối tự do tư tưởng đề các chuyên gia có thể suy nghĩ và đề xuất các giải pháp của mình, những cái có thể rất khác với những gì mà nhà ra quyết định chính sách đang suy nghĩ và dự định triển khai. Và các đề xuất của think tank có thể được người lập chinh sách xử dụng hay không xử dụng tùy thuộc vào nhãn quan và sự suy tính của mình, nhưng trách nhiệm cuối cùng là của các nhà lập chính sách.

Ở bất kỳ quốc gia nào, tại bất kỳ giai đoạn nào, nhu cầu tư vấn chính sách đó cũng có.

0. Vài nét lịch sử sử dụng trí thức ở phương Đông
Lịch sử cho thấy việc xây dựng nên quốc gia đòi hỏi phải có trí thức, nhưng think tank thì không phải lúc nào cũng có. Ở Trung Quốc từ thời Xuân Thu, khoảng 500 năm trước Công nguyên, đã có truyền thống các bậc quý tộc nuôi có khi đến hàng nghìn môn khách để họ học tập, trao đổi, tranh luận nhằm đưa ra các giải pháp chính sách phục vụ cho chủ của mình, một khi chủ nhân có cơ hội chấp chính. Ở nước ta theo sử liệu cho biết thì đời nhà Lý khởi đầu các chùa chính là nơi có nhiều vị sư có học có ảnh hưởng sâu rộng đến chính sách mà đại sư Vạn Hạnh là một trường hợp điển hình. Đến thời Trần các vương hầu bắt đầu nuôi các môn khách để họ đóng góp ý kiến cho mình, từ Trần Quốc Tuấn cho tới Trần Ích Tắc mà trong đó Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật là người nổi tiếng có số lượng những trí thức theo giúp, trong đó có cả người nước ngoài. Đó là những think tank thời xưa.

Khi quốc gia phong kiến chuyên chế được định hình chặt chẽ từ thời nhà Lê thì việc nuôi môn khách trong nhà đương nhiên bị hạn chế. Đơn giản là vì các vị vua e ngại đó là nguồn để có các dị chí, các tư tưởng phê phán chính sách làm hậu thuẫn cho những nhân vật chính trị khác nhau có thể khuynh đảo vương triều. Việc tuyển lựa hiền tài được tiến hành qua các khoa thi. Những người mới vào quan trường thường hay được làm việc tại Quốc Tử Giám hay hàn lâm viện, nơi họ có các cơ hội để nghiên cứu và chiêm nghiệm về các chính sách từ cổ tới kim nhằm đóng góp cho triều đình. Đó là những cơ quan nghiên cứu của triều đình và người trí thức ở đó được rèn giũa theo nhưng lề thói nghiêm cẩn mà trung quân là nguyên tắc đầu tiên. Sự đi khỏi khuôn khổ là việc hiếm nên việc hình thành những giải pháp chính sách mới thường không được cập nhật cho phù hợp với tình hình và sự điều chỉnh nhiều khi không phù hợp.

Đến khi người Pháp chiếm Việt Nam và dựng nên nền giáo dục hiện đại, thì xuất hiện tầng lớp trí thức Việt Nam hiện đại. Nhưng các giải pháp chính sách chủ yếu là do người Pháp đưa ra nên khái niệm think tank bản xứ có lẽ là một sự xa xỉ quá lớn?

1. Giới khoa học và tổ chức khoa học ở Việt Nam hiện đại

Sau năm 1975, việc xây dựng đội ngũ trí thức đã được thống nhất trên toàn quốc theo mô hình Liên Xô trước khi sụp đổ: có các trường đại học trực thuộc sự quản lý của các bộ và các viện nghiên cứu khoa học thuộc Viện hàn lâm và các viện thuộc các bộ. Tất cả đều thuộc biên chế nhà nước, nhận kinh phí từ nhà nước và phục vụ cho nhà nước. Nhưng rồi với sự phát triển của kinh tế thị trường, các cơ sở nghiên cứu độc lập xuất hiện tạo thành bộ ba trong cộng đồng khoa học hiện đại của Việt Nam hôm nay.

a. Các trường đại học (không kể tới các trường cấp đại học của hệ thống Đảng và đoàn thể)
Xuất phát từ nhiệt tình của giới sĩ phu trong hoàn cảnh mất nước, ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài, các cụ nhà nho đầu thế kỷ 20 đã nghĩ rằng cái cần học nhất là khoa học tự nhiên và công nghệ, khác với Nhật Bản nơi đã sớm ý thức được rằng cách tổ chức xã hội cho phép phát triển khoa học công nghệ mới là quan trọng. Do vậy, các trường đại học Việt Nam được hình thành nên sau năm 1954 mang rất nhiều dáng dấp tư duy của các sĩ phu yêu nước cũng như nhiều đặc tính dân tộc. Ngoài những đặc tính cơ bản của hệ thống Liên Xô, nó còn thêm một số đặc tính khác như:

i.    Sinh viên không được đánh giá cao như đối tượng trung tâm của hệ thống đào tạo và tầng lớp tinh hoa trong xã hội (đôi khi còn được gọi là học sinh cấp 4);

ii.    Đại học và trên đại học là con đường tiến thân duy nhất có ý nghĩa phổ quát toàn xã hội (kể cả các trường chuyên ngành đặc thù như trường mỹ thuật, trường quân sự cũng phải định hình thành đại học). Đào  tạo sau đại học chủ yếu để phục vụ cho bộ máy quản lý;

iii.    Trình độ đội ngũ giảng viên không cao, sự tiếp nhận những cái mới rất khó khăn;

iv.    Độ linh động lớn trong khối lượng kiến thức và học trình.

Nền đại học này trọng khoa học tự nhiên, công nghệ nhưng tính thực nghiệm và thực hành thấp. Trong khoa học xã hội coi trọng văn chương, ngôn ngữ và lịch sử không bằng chứng, ít coi trọng những ngành cần chứng cớ khoa học và tư duy logic như xã hội học, luật học, kinh tế học.
Nhìn chung, nền đại học này trọng khoa học tự nhiên, công nghệ nhưng tính thực nghiệm và thực hành thấp. Trong khoa học xã hội coi trọng văn chương, ngôn ngữ và lịch sử không bằng chứng, ít coi trọng những ngành cần chứng cớ khoa học và tư duy logic như xã hội học, luật học, kinh tế học (những cái này được chú ý hơn khi chuyển sang kinh tế thị trường) và cũng ít có khả năng cung cấp các kiến thức đó. Do vậy, hiện nay hệ thống đào tạo đại học Việt Nam đang bị mất thị trường trong số những người có tiềm năng trả tiền nhất cho các đại học quốc tế. Các trường đại học chỉ tập trung vào đào tạo, công việc rất nặng và thu nhập không cao. Chỉ có rất ít trường có hệ thống các viện và trung tâm nghiên cứu và ít có nghiên cứu được đầu tư tại đây. Trong các trường đại học tập trung một số lượng lớn các chuyên gia nhưng định hướng vào nghiên cứu là thấp và, do vậy, định hướng vào những vấn đề chính sách lại càng rất ít.

Có thể thấy định hướng tháp ngà của các trường vẫn còn lớn và khái niệm think tank không tồn tại. Chỉ có các chuyên gia độc lập nổi tiếng nhưng chưa có think tank, cơ quan độc lập có chức năng tham gia đánh giá và cung cấp giải pháp chính sách.

b. Các viện nghiên cứu nhà nước

Có một hệ thống các viện đồ sộ đựơc lập nên gồm các viện của Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Khoa học xã hội Việt Nam và các viện, trung tâm nghiên cứu thuộc các bộ và các cơ quan của bộ máy nhà nước, đảng. Chức năng của các viện là nghiên cứu khoa học và phục vụ cho các yêu cầu của các cơ quan nhà nước và Đảng. Vào khoảng những năm 80, các viện là nơi tập trung tinh hoa của trí thức Việt Nam.

Mặc dù tính cởi mở của hệ thống các viện là cao hơn các hệ thống khác, nhưng biên chế cứng, rào cản của ranh giới hành chính và sự thiếu liên thông với đào tạo khiến cho sự năng động của một viện thường không kéo dài được quá 15 năm. Tình trạng phân tán, không gắn kết giữa các viện là cao.

Tuy có nhiều chuyên gia giỏi nhưng sự không gắn kết với nhu cầu cuộc sống khiến cho hiệu quả hoạt động của các viện, nhất là trong lĩnh vực khoa học xã hội, đối với các hoạt động chính sách không cao.

c. Các cơ sở khoa học 81

Trong điều kiện trì trệ và gò bó của các tổ chức khoa học nhà nước, bằng Nghị định 35/1992 và sau đó là Nghị định 81/2003, các tổ chức nghiên cứu khoa học độc lập, viện, trung tâm và các tên gọi khác, tự trang trải ra đời. Các tổ chức này hoạt động mạnh mẽ nhằm đáp ứng các nhu cầu của xã hội. Chủ đề quan tâm của họ rất đa dạng và sự năng động để tồn tại củng rất cao.

Tuy nhiên, trong điều kiện các viện nhà nước hút hết các nguồn tiềm lực quốc gia, nhìn chung các viện kiểu này gặp nhiều khó khăn và rất ít tổ chức thành công trong hoạt động khoa học và công nghê như mong muốn. Và cũng do tính độc lập của mình, các cơ quan chính sách vẫn chưa hoàn toàn cởi mở với hệ thông các cơ quan nghiên cứu độc lập này. Vai trò của họ trong hoạt động kiểu think tank là rất hạn chế

Giới khoa học Việt Nam hiện nay rất đông, có thể đứng hàng đầu Đông Nam Á về số lượng tiến sỹ, nhưng làm khoa học rất ít và tham gia vào tư vấn chính sách có lẽ càng ít hơn.
Như vậy, nhìn vào hiện trạng ngày hôm nay có thể thấy giới khoa học Việt Nam hiện nay rất đông, có thể đứng hàng đầu Đông Nam Á về số lượng tiến sỹ, nhưng làm khoa học rất ít và tham gia vào tư vấn chính sách có lẽ càng ít hơn. Điều này có thể thấy qua số lượng các công trình khoa học được công bố trên các tạp chí quốc tế hàng năm và qua các vấn đề mà các công trình của họ đề cập tới. Vấn đề là làm thế nào để đưa được các nghiên cứu khoa học vào phục vụ chính sách, góp phần nâng cao hiệu quả cho các đầu tư vào hoạt động khoa học.

2  Những tổ chức giống think tank

a. Các Viện nghiên cứu chính sách

Nhu cầu tư vấn về chính sách là lớn nên khởi đầu từ Bộ khoa học và Công nghệ vào đầu những năm 1990, sau lan ra tất cả các bộ khác, các viện nghiên cứu chính sách và chiến lược ra đời. Nếu ban đầu ở một số Viện của Bộ khoa học và Công nghệ, các chuyên gia đến từ nhiều nguồn thì sau này tình hình trở nên đơn điệu hơn với các viện mà nguồn nhân lực nói chung là gói gọn lại trong lĩnh vực và phạm vi mà ngành quản lý với chức năng nghiên cứu và đề xuất chiến lược và chính sách cho ngành của mình.

Ưu điểm của các Viện chính sách của các Bộ là có điều kiện thu thập thông tin và nghiên cứu những vấn đề chuyên sâu của ngành. Nhược điểm là thiếu sự bổ sung các tri thức từ những ngành khác và, nhất là, hoạt động trong môi trường bộ máy hành chính nên sự sáng tạo và đột phá chính sách là rất khó nếu không muốn nói là không thể.

b. Các viện nghiên cứu kinh tế xã hội tại một số địa phương

Nhu cầu tư vấn chính sách đối với các địa phương phát triển nhanh như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đến sự ra đời một loạt các viện đặc thù ở cấp địa phương như các viện nghiên cứu kinh tế xã hội ở hai địa phương trên. Các viện này đã quy tụ được chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau nên có khả năng đáp ứng phù hợp các nhu cầu địa phương nói riêng cũng như tính chất đa dạng của vấn đề đặt ra cho chính sách của khu vực nói chung.

Tuy nhiên, tính chất hành chính của các cơ quan đó, trực thuộc một cơ quan hành chính và làm việc theo cung cách hành chính, đang là giới hạn của họ và triệt tiêu động lực của các viện như các think tank hiện đại.

3. Ba think tank lớn

Nếu nhìn từ một bình diện rộng hơn, có thể thấy trong khoảng thời gian vừa qua có ba cơ quan lần lượt thực hiện các chức năng, tuy không hoàn toàn đầy đủ, của một think tank hiện đại.

3.1 Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương 1976 -1986

Cuối những năm 70 thế kỷ trước, sau khi thống nhất đất nước, ông Nguyễn Văn Trân được giao trọng trách xây dựng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương. Sau cuộc cải tạo công thương nghiệp và đưa người về nông thôn, tình hình kinh tế ngày càng khó khăn, nạn thiếu hụt lương thực ngày càng trầm trọng. Tháng 8/1979, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam họp Hội nghị Trung ương lần thứ 6. Vấn đề thảo luận của Hội nghị ban đầu được dự trù là sản xuất hàng tiêu dùng và công nghiệp địa phương chuyển thành thảo luận về cơ chế chính sách kinh tế. Viện Quản lý kinh tế Trung ương được giao giúp Thủ tướng Phạm Văn Đồng chuẩn bị nội dung này.

Trong khoảng 10 năm, đây thực sự là nơi tập hợp rất nhiều chuyên gia với những ngành nghề khác nhau và từ các cơ quan khác nhau để nghiên cứu, bàn bạc và đưa ra một định hướng chính sách để phục hồi và cứu vãn nền kinh tế. Tinh thần tìm tòi cái mới của Viện là cao. Cùng với thời gian, từ những nhận định ban đầu về một cơ chế mới là phải bung ra, cởi trói và kết hợp ba lợi ích, kết hợp kế hoạch với thị trường một định hướng phát triển mới hình thành.

Cũng vào khoảng sau đó một thời gian, cuối tháng 12/1982 có sự thay đổi lớn trong tư duy của nhà lãnh đạo lý luận Việt Nam lúc đó là Trường Chinh. Theo yêu cầu của ông, hình thành nhóm nghiên cứu có 8 người giúp ông Trường Chinh hình thành và hoàn thiện những suy nghĩ. Nhóm này chấm dứt hoạt động 12/1986.

Trên nền tảng những định hướng chính sách mới của Viện và được sự tiếp sức của nhóm tư vấn của ông Trường Chinh. Một định hướng hoàn toàn mới cho Việt Nam đã ra đời. Đó là nội dung của Đổi mới được thông qua vào tháng 12 - 1986: nền kinh tế sản xuất hàng hoá nhiều thành phần mà sau này định hình dưới tên gọi là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Đóng góp của Viện quản lý kinh tế Trung ương thời kỳ này cho định hướng mới là rất to lớn và đúng là một think tank đầy sáng tạo trong khoảng 15 năm. Những năm sau đó, Viện đi vào quỹ đạo một viện nghiên cứu nhà nước (nay thuộc Bộ kế hoạch và Đầu tư) và hoạt động như một viện nghiên cứu thuộc bộ.

3.2 Ban tư vấn của thủ tướng 1992-2007

Từ định hướng Đổi mới nảy sinh hàng loạt những yêu cầu phải có các giải pháp cụ thể cho sự chuyển đôi từ nền kinh tế kế hoạch hoá quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Ngay từ trước đó, bước vào thập kỷ  80 Văn phòng kinh tế của Bí thư Thành uỷ thành phố Hồ Chí Minh được thành lập do Tiến sỹ Nguyễn Xuân Oánh, nguyên Thống đốc Ngân hàng, Phó Thủ tướng và có thời kỳ làm Quyền Thủ tướng Chính phủ Sài Gòn.

Hơn 10 năm sau, khi ông Võ Văn Kiệt trở thành Thủ tướng, từ nhóm chuyên gia nòng cốt của Văn phòng kinh tế của Bí thư Thành uỷ thành phố Hồ Chí Minh, nhóm tư vấn của Thủ tướng được thành lập gồm 92 nhà khoa học, chuyên gia từ nhiều lĩnh vực và tổ chức khác nhau. Phân theo một số lĩnh vực, họ định kỳ gặp mặt thảo luận và đóng góp ý kiến cho Thủ tướng về những vấn đề mới và cách xử lý những vấn đề phát sinh.

Nhóm tư vấn này sau được chính thức hoá thành Ban tư vấn của Thủ tướng do ông Trần Xuân Giá đứng đầu với hàm cấp chính thức là Bộ trưởng. Ban tiếp tục được ông Phan Văn Khải lưu dụng.

Đóng góp lớn nhất của Ban này là với sự hỗ trợ của các chuyên gia với những tiềm lực chất xám đa dạng trong khoảng 10 năm, 1992-2001, đã đưa ra tư vấn được một hệ thống những cơ chế, chính sách cho nền kinh tế thị trường định hướng XHCN mà thiếu nó nền kinh tế Việt Nam không thể vận hành được. Khoảng thời gian này cũng là thời gian mà nền kinh tế Việt Nam đạt được nhiều thành tựu: tốc độ tăng trưởng cao, lạm phát thấp.

Tháng 8/2007, Ban tư vấn của Chính phủ giải thể sau 15 năm hoạt động.

3.3 Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và Văn phòng Tư vấn, phản biện và giám định xã hội (OSEC) 2002-2011

Bằng Quyết định số 22 năm 2002 của thủ tướng Chính phủ (được thay thế bằng Quyết định số 14 năm 2014), VUSTA, với bộ máy làm việc là OSEC, là cơ quan  ở Việt Nam có nhiệm vụ tiến hành các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các chính sách và dự án lớn theo yêu cầu của các cơ quan có liên quan hoặc theo sáng kiến của mình. Trong thời gian vừa qua VUSTA đã tiến hành đánh giá nhiều chính sách và dự án lớn của quốc gia.

Đặc điểm hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của VUSTA là đề cập tới các vấn đề được xã hội quan tâm rộng rãi trong khi các cơ quan của Chính phủ và Nhà nước thường có thể có những cách tiếp cận và quan điểm khác đối với các chủ đề đó. Có thể nêu ra như Dự án thuỷ điện Sơn La, Dịch cúm gà, Nhà máy điện nguyên tử, Bau xit, Đường sắt cao tốc Bắc Nam hay Quy hoạch đô thị Hà Nội… cũng như nhiều chính sách và dự án luật.

Với một hệ thống hàng trăm hội, bốn trăm viện và trung tâm cùng gần hai trăm đơn vị báo chí, các đánh giá của VUSTA đựợc tiến hành theo các quy trình tương đối hiện đại với sự tham gia của các chuyên gia giỏi từ các đơn vị xã hội dân sự có liên quan. Tuy được giới hạn trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, đây phần nào cũng là sự đánh giá độc lập của xã hội đối với hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước. Nhờ có những quan hệ tốt với các cơ quan nhà nước cùng một hệ thống báo chí lớn nên VUSTA có khả năng hoạt động vận động chính sách cao.

Điểm yếu khiến cho hoạt đông của VUSTA không đáp ứng một tổ chức think tank đầy đủ theo nghĩa hiện đại là tính tự nguyện khi tham gia các hoạt động tư vấn cao trong khi chức năng đưa ra giải pháp của VUSTA không có tính bắt buộc.
Những đặc trưng này làm cho VUSTA trở thành một cơ quan rất phù hợp với hoạt động think tank, độc lập và đưa ra những định hướng giải pháp từ góc độ quyền lợi của người dân và các cộng đồng.

Điểm yếu khiến cho hoạt đông của VUSTA không đáp ứng một tổ chức think tank đầy đủ theo nghĩa hiện đại là tính tự nguyện khi tham gia các hoạt động tư vấn cao trong khi chức năng đưa ra giải pháp của VUSTA không có tính bắt buộc.

4. Sự phát triển tiếp tới của các think tank

Trong một đất nước đang biến đổi nhanh như Việt Nam, nhu cầu về các tổ chức hoạt động theo kiểu think tank là có thật. Vì ba lý do:

Thứ nhất, nền kinh tế thị trường đã đưa đến sự ra đời của các nhóm lợi ích khác nhau, từ doanh nghiệp cho tới các tổ chức phi chính phủ, để đáp ứng những đòi hỏi khác nhau của sự phát triển. Mỗi nhóm lợi ích đều có nhu cầu phản ánh sự quan tâm của mình qua các chính sách và các think tank có cơ sở xã hội để ra đời;

Thứ hai, sự lớn mạnh của các doanh nghiệp và sự giàu có hơn của các tầng lớp nhân dân đảm bảo cho trong thời gian sắp tới có đủ những nguồn đầu tư vật chất chảy vào cho các think tank. Cơ sở kinh tế cho các hoạt động của think tank là đã có cũng như nhu cầu của các chuyên gia chỉ đi làm cho các cơ quan nhà nước là không cần thiết mà họ còn có thể cung cấp ý tưởng của mình cho các khu vực khác nhau ngoài nhà nước.

Cuối cùng, sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại đòi hòi sự điều chỉnh chính sách phải nhanh và sự nhìn nhận tương lai phải xa và thấu đáo. Chỉ có các think tank chuyên nghiệp mới đảm bảo đáp ứng đựơc nhu cầu đó của các nhà lập chính sách.

Đã đến lúc, Việt Nam cần xây dựng các think tank hiện đại và có đủ điều kiện để hình thành nên các think tank theo kiểu hiện đại. Hơn nữa, Việt Nam đã đạt tới ngưỡng phát triển có thu nhập ở mức trung bình và các bài toán phát triển đã có thể có nhiều lựa chọn khác nhau và không thể giải quyết một cách đơn lẻ và thiếu các think tank chuyên nghiệp.

Tài liệu tham khảo
Kornai Janos. Hệ thống Xã hội chủ nghĩa. NXB Văn hoá Thông tin, Hà Nội, 2002.

Đặng Phong. Tư duy kinh tế Việt Nam. NXB Tri thức, Hà Nội, 2008.

Đặng Phong. “Phá rào” trong kinh tế vào đêm trước Đổi mới. NXB Tri thức, Hà Nội, 2009.

Vũ Duy Phú (Chủ biên), Đặng Ngọc Dinh, Trần Chí Đức, Nguyễn Vi Khải. Xã hội dân sự - một số vấn đề chọn lọc. NXB Tri thức, Hà Nội, 2008.

Đào Xuân Sâm, Vũ Quốc Tuấn. Đổi mới ở Việt Nam: nhớ lại và suy ngẫm. NXB Tri thức, 2008.

Văn Tạo. Mười cuộc cải cách, đổi mới lớn trong lịch sử Việt Nam. NXB Đại học sư phạm, 2006.
 
http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=110&CategoryID=36&News=7673